Een nieuw plekje, bultje of vlek op uw huid kan vragen oproepen. Is het een moedervlek, een steelwratje, een cyste of iets anders? Veel huidafwijkingen zijn goedaardig, maar verschillende aandoeningen kunnen op elkaar lijken. Alleen aan het uiterlijk is daarom niet altijd te zien wat een huidplekje precies is.
In deze gids leest u hoe veelvoorkomende huidgezwellen en huidvlekken eruit kunnen zien, op welke veranderingen u kunt letten en wanneer het verstandig is om medisch advies te vragen. In de dermatologische atlas van Skinive vindt u ook informatie en afbeeldingen van verschillende huidaandoeningen.
Is een plekje nieuw, verandert het, bloedt het of maakt u zich er om een andere reden zorgen over? Laat het dan beoordelen door een bevoegde zorgverlener.
Wat is een huidafwijking?
Een huidafwijking is een plek die er anders uitziet of anders aanvoelt dan de huid eromheen. Het begrip omvat veel verschillende veranderingen: van een vlak pigmentvlekje tot een verheven bultje of een knobbeltje onder de huid.
Een huidafwijking kan bijvoorbeeld zijn:
- Vlak, zoals een sproet of zonnevlek.
- Verheven, zoals een steelwratje of sommige moedervlekken.
- Ruw of schilferig, zoals bij bepaalde vormen van keratose.
- Gevuld met materiaal, zoals een cyste.
- Onder de huid gelegen, zoals een lipoom.
Huidafwijkingen kunnen verschillen in kleur, vorm, grootte en structuur. Ook kunnen ze er op verschillende huidtinten anders uitzien.
Het woord huidafwijking betekent niet dat er sprake is van kanker. Het is een algemene medische term voor een verandering van de huid.
Hoe zien veelvoorkomende huidafwijkingen eruit?
Veel goedaardige huidafwijkingen hebben herkenbare kenmerken. Toch kan een beschrijving of afbeelding geen diagnose bevestigen.
Sommige goedaardige huidgezwellen lijken op huidkanker. Andersom kan een plek die aandacht nodig heeft er anders uitzien dan de voorbeelden die u online hebt gezien.
Hieronder leest u hoe veelvoorkomende huidafwijkingen zich kunnen presenteren en wanneer een professionele beoordeling zinvol is.
Seborroïsche keratose
Seborroïsche keratose is een veelvoorkomend goedaardig huidgezwel dat vaak op volwassen leeftijd ontstaat. Het wordt ook wel een ouderdomswrat genoemd.
Het kan eruitzien als:
- Een lichtbruin, bruin of donkerbruin plekje, of een plekje met ongeveer dezelfde kleur als de omringende huid.
- Een licht verheven plek met een wasachtig, ruw of wratachtig oppervlak.
- Een plekje dat als het ware op de huid lijkt te zijn geplakt.
- Eén afzonderlijke plek of meerdere soortgelijke plekjes.
Seborroïsche keratosen kunnen onder andere voorkomen op het gezicht, de hals, de borst en de rug. Als de diagnose is bevestigd, is behandeling meestal niet nodig, tenzij de plek geïrriteerd raakt of iemand deze wil laten verwijderen.
Wanneer advies vragen: laat een nieuw, snel veranderend, bloedend of ongewoon huidgezwel onderzoeken. Huidkanker en andere aandoeningen kunnen soms op seborroïsche keratose lijken.
Dermatosis papulosa nigra
Bij dermatosis papulosa nigra ontstaan kleine, vaak meerdere, donkerbruine of zwarte verheven plekjes. Ze komen meestal voor op de wangen, rond de ogen of op andere delen van het gezicht en de hals.
Deze goedaardige huidgezwellen worden vaker gezien bij mensen met een donkerdere huid. Ze kunnen ontstaan tijdens de puberteit of op jongvolwassen leeftijd en in de loop van de tijd in aantal toenemen.
Meestal is behandeling niet nodig. Wilt u de plekjes laten verwijderen, overleg dan met een dermatoloog. Een behandeling kan namelijk soms kleurveranderingen van de huid of littekens achterlaten.
Dermatosis papulosa nigra is verwant aan seborroïsche keratose, hoewel de plekjes er anders uit kunnen zien.
Stucco-keratose
Stucco-keratosen zijn kleine, ruwe, witachtige of grijsachtige bultjes. Ze ontstaan vaak op de onderbenen, enkels of de bovenkant van de voeten. Het kan lijken alsof ze op het huidoppervlak liggen.
Deze huidgezwellen zijn doorgaans goedaardig en veroorzaken vaak geen klachten. Omdat andere schilferige huidafwijkingen erop kunnen lijken, is het verstandig om een nieuw, veranderend of onduidelijk plekje door een zorgverlener te laten beoordelen.
Meer informatie over verwante goedaardige huidgezwellen vindt u in de dermatologische atlas van Skinive.
Steelwratjes
Een steelwratje, ook wel fibroompje of acrochordon genoemd, is een klein, zacht huidgezwel dat met een smal steeltje aan de huid kan vastzitten. Steelwratjes kunnen huidkleurig of donkerder zijn en komen vaak voor op plaatsen waar huidplooien ontstaan of kleding schuurt, zoals de hals, oksels, oogleden en liezen.
Een steelwratje kan geïrriteerd raken door sieraden, kleding of scheren. Als een zorgverlener heeft bevestigd dat het om een steelwratje gaat, kan verwijdering worden overwogen bij ongemak of om cosmetische redenen.
Knip, brand of verwijder een steelwratje niet zelf. Een huidgezwel dat op een steelwratje lijkt, kan iets anders zijn. Zelf verwijderen kan bovendien leiden tot bloedingen, infecties of littekens.
Kersenwratjes
Kersenwratjes zijn kleine goedaardige huidgezwellen die uit bloedvaatjes bestaan. Ze kunnen eruitzien als rode, roodpaarse of donkerdere plekjes of bultjes en zijn vlak of licht verheven.
Ze komen vaak voor op de romp en kunnen met het ouder worden in aantal toenemen. Een bevestigd kersenwratje hoeft meestal niet te worden behandeld. Als het herhaaldelijk geïrriteerd raakt of cosmetisch storend is, kan een arts de mogelijkheden voor verwijdering bespreken.
Een nieuw, veranderend of bloedend rood of donker plekje moet worden onderzocht. Ga er niet zonder beoordeling van uit dat het een kersenwratje is.
Meer informatie over verwante afwijkingen van bloedvaatjes in de huid vindt u bij huidhemangiomen in de dermatologische atlas van Skinive.
Dermatofibroom
Een dermatofibroom is een stevig, goedaardig huidgezwel. Het komt vaak voor op de benen, maar kan ook op andere plaatsen ontstaan.
Een dermatofibroom kan:
- Aanvoelen als een klein, stevig bultje.
- Bruin, roodbruin, roze of paars zijn, afhankelijk van de huid en de plek.
- Licht verheven of vrij vlak zijn.
- Tijdens een onderzoek soms een kuiltje vertonen wanneer de huid voorzichtig vanaf de zijkanten wordt samengedrukt.
Het uiterlijk kan verschillen. Laat een nieuw, groeiend, pijnlijk of anderszins ongewoon knobbeltje beoordelen door een zorgverlener.
Lentigo solaris: zonnevlekken en ouderdomsvlekken
Een lentigo solaris is een vlakke pigmentvlek die samenhangt met blootstelling aan de zon. Zo’n vlek wordt ook wel een zonnevlek of ouderdomsvlek genoemd. De kleur varieert van lichtbruin tot donkerbruin. Zonnevlekken ontstaan vaak op het gezicht, de handen, de schouders of andere delen van de huid die aan zonlicht worden blootgesteld.
Een bevestigde lentigo solaris is goedaardig. Zonder onderzoek kan het echter lastig zijn om een zonnevlek te onderscheiden van een andere pigmentvlek. Laat een vlek controleren als deze nieuw is, verandert of er anders uitziet dan andere vlekken op uw huid.
Lees meer over lentigo in de dermatologische atlas van Skinive.
Zonnevlekken kunnen een gevolg zijn van eerdere blootstelling aan uv-straling. Of u nu wel of geen zichtbare zonnevlekken hebt: het blijft belangrijk om uw huid tegen verdere overmatige blootstelling aan uv-straling te beschermen.
Talgklierhyperplasie
Bij talgklierhyperplasie is een talgklier vergroot. Dit ziet er vaak uit als een klein huidkleurig of gelig bultje, soms met een lichte indeuking in het midden.
Deze bultjes komen vaak voor op het voorhoofd of in het midden van het gezicht. Talgklierhyperplasie is goedaardig, maar sommige andere huidafwijkingen, waaronder het basaalcelcarcinoom, kunnen erop lijken.
Een dermatoloog kan een onduidelijk bultje onderzoeken en beoordelen of aanvullend onderzoek nodig is. Als de diagnose is bevestigd, hoeft behandeling niet altijd nodig te zijn.
Epidermoïdcysten
Een epidermoïdcyste, ook wel epidermale inclusiecyste genoemd, is een knobbeltje onder de huid dat keratine bevat. Zo’n cyste wordt soms een «talgcyste» genoemd, hoewel die naam niet altijd juist is.
Een epidermoïdcyste kan:
- Aanvoelen als een rond knobbeltje onder de huid.
- Langzaam groeien.
- Een kleine opening in het midden hebben.
- Gevoelig, ontstoken of gezwollen raken.
Een cyste die pijnlijk, rood of warm is of snel verandert, moet medisch worden beoordeeld. Knijp de cyste niet zelf uit en prik haar niet open: dit kan irritatie of een infectie veroorzaken.
Een zorgverlener kan beoordelen of het knobbeltje een cyste is en zo nodig behandeling of verwijdering bespreken.
Gerstekorrels
Gerstekorrels, ook wel milia genoemd, zijn kleine, stevige, witte of gelige cysten die keratine bevatten. Ze komen vaak voor in het gezicht, vooral rond de ogen en op de wangen, en kunnen op verschillende leeftijden ontstaan.
Gerstekorrels zijn niet hetzelfde als acne. Sommige verdwijnen vanzelf. Blijven ze aanwezig of veroorzaken ze ongemak, dan kan een dermatoloog ze beoordelen.
Probeer gerstekorrels niet zelf uit te knijpen of te verwijderen, vooral niet rond de ogen. Dit kan de huid beschadigen of een litteken achterlaten.
Hebt u vooral last van terugkerende acne en niet van gerstekorrels? Lees dan meer over acne vulgaris of bekijk de Skinive-app voor acneanalyse en het volgen van huidveranderingen.
Lipoom
Een lipoom is een goedaardig knobbeltje van vetweefsel onder de huid. Het voelt vaak zacht aan, kan een beetje onder de huid bewegen en groeit meestal langzaam.
Lipomen kunnen voorkomen op de schouders, rug, armen, dijen en andere delen van het lichaam. Een bevestigd lipoom hoeft vaak niet te worden behandeld, tenzij het groeit, klachten veroorzaakt of anderszins hinderlijk is.
Laat een nieuw knobbeltje door een zorgverlener beoordelen. Vraag medisch advies als een knobbeltje groeit, pijnlijk wordt, hard aanvoelt of niet beweegt. Om vast te stellen wat het is, zijn een onderzoek en soms beeldvorming of andere onderzoeken nodig.
Veelvoorkomende huidafwijkingen: een overzicht
| Type | Hoe het eruit kan zien of aanvoelen | Veelvoorkomende plaatsen |
|---|---|---|
| Seborroïsche keratose | Wasachtig of ruw huidgezwel dat op de huid geplakt lijkt | Gezicht, hals, borst of rug |
| Steelwratje | Klein, zacht huidgezwel, soms met een smal steeltje | Hals, oksels, oogleden of liezen |
| Kersenwratje | Klein rood of paars plekje of bultje | Vaak op de romp |
| Dermatofibroom | Stevig, rond huidbultje | Vaak op de benen |
| Lentigo solaris | Vlakke bruine pigmentvlek | Aan de zon blootgestelde huid, waaronder gezicht en handen |
| Talgklierhyperplasie | Klein huidkleurig of gelig bultje, soms met een kuiltje in het midden | Voorhoofd of midden van het gezicht |
| Epidermoïdcyste | Rond knobbeltje onder de huid, soms met een opening in het midden | Verschillende delen van het lichaam |
| Gerstekorrels | Kleine witte of gelige bultjes | Gezicht, vooral rond de ogen en op de wangen |
| Lipoom | Zacht knobbeltje onder de huid dat iets kan bewegen | Schouders, rug, armen of dijen |
Dit zijn algemene beschrijvingen. Een huidafwijking hoeft niet alle genoemde kenmerken te hebben. Plekjes die op elkaar lijken, kunnen bovendien een verschillende oorzaak hebben.
Wanneer gaat u met een huidafwijking naar de huisarts?
Maak een afspraak voor een medische beoordeling als u een huidafwijking opmerkt die:
- Nieuw is of verandert.
- Van grootte, vorm, kleur of structuur verandert.
- Duidelijk verschilt van andere plekjes op uw huid.
- Bloedt, korstjes vormt, vocht afscheidt of een wondje wordt dat niet geneest.
- Aanhoudend jeukt, gevoelig is of pijn doet.
- Snel groeit of een hard of moeilijk te bewegen knobbeltje wordt.
- U zorgen baart, ook als u niet goed kunt uitleggen waarom.
Een huidverandering die aandacht nodig heeft, kan klein of pijnloos zijn of moeilijk opvallen. Wacht niet tot meerdere waarschuwingssignalen tegelijk aanwezig zijn.
Vraag snel medisch advies bij een huidverandering die snel erger wordt, pijnlijk of warm is of zich uitbreidt. Dat geldt vooral als u zich ook ziek voelt of koorts hebt.
Zoekt u professionele zorg? Bekijk dan de informatie van Skinive over het vinden van een dermatoloog.
Kan een goedaardig ogende huidafwijking toch huidkanker zijn?
Sommige vormen van huidkanker kunnen op goedaardige huidgezwellen lijken. Omgekeerd kan een onschuldige huidafwijking er ongewoon uitzien. Een zorgverlener kan de huid onderzoeken en zo nodig dermatoscopie of een biopsie gebruiken om de oorzaak vast te stellen.
Bij pigmentvlekken en moedervlekken kan de ABCDE-regel helpen om veranderingen op te merken:
- A — Asymmetrie: de ene helft ziet er anders uit dan de andere.
- B — Begrenzing: de randen zijn onregelmatig of onscherp.
- C — Color: de kleur is ongelijkmatig of bestaat uit meerdere tinten.
- D — Diameter: let op de grootte van de plek.
- E — Evolutie: de plek verandert in de loop van de tijd.
Niet alle huidkankers volgen dit patroon. Een melanoom kan bijvoorbeeld ook kleiner zijn dan 6 mm.
Lees meer over melanoom in de dermatologische atlas van Skinive en bekijk onze gids over soorten moedervlekken en wanneer u ze moet laten controleren.
Hoe kunt u een huidafwijking volgen?
Als u weet wat normaal is voor uw huid, kunt u veranderingen gemakkelijker opmerken. Door uw huid regelmatig zelf te bekijken, raakt u vertrouwd met uw moedervlekken, vlekjes en andere zichtbare kenmerken.
Als u een plekje wilt vastleggen:
- Maak een duidelijke foto bij goed licht.
- Noteer de datum en de plaats op uw lichaam.
- Maak vervolgfoto’s waar mogelijk vanuit een vergelijkbare hoek, op dezelfde afstand en bij vergelijkbaar licht.
- Noteer veranderingen in grootte, vorm, kleur, structuur of klachten.
- Bespreek uw observaties met een zorgverlener als er iets verandert of als u zich zorgen maakt.
Een foto is een registratie, geen diagnose. Ziet een plekje er al verontrustend uit, vraag dan medisch advies in plaats van af te wachten of het verder verandert.
Kan Skinive helpen om huidveranderingen te volgen?
Met Skinive kunt u zichtbare huidveranderingen met foto’s vastleggen en eerdere controles later terugbekijken. Afhankelijk van de functie kunt u informatie bekijken over moedervlekken, acne, pigmentatie en andere zichtbare veranderingen.
De volgende hulpmiddelen van Skinive kunnen nuttig zijn:
- Huidanalyse en moedervlekken volgen met AI: informatie over het vastleggen en volgen van zichtbare huidveranderingen.
- Informatie over de huidkanker-app: uitleg over hoe hulpmiddelen op basis van beelden kunnen bijdragen aan bewustzijn van uw huid en wat hun beperkingen zijn.
- Acneanalyse en huidveranderingen volgen: zichtbare veranderingen die verband houden met acne in de loop van de tijd bekijken.
- Gezichtshuidanalyse: hulpmiddelen voor het observeren van zichtbare veranderingen in de gezichtshuid.
- UV-index-app: de actuele uv-index en verwachtingen voor uw locatie bekijken.
- Timer voor zonblootstelling: bijhouden hoeveel tijd u buiten doorbrengt, met informatie over onder meer de uv-index, het geselecteerde huidtype en de SPF.
Skinive kan huidkanker of andere medische aandoeningen niet diagnosticeren of uitsluiten. Resultaten op basis van beelden kunnen onjuist of niet doorslaggevend zijn. Laat een nieuwe, veranderende, bloedende of anderszins zorgwekkende huidafwijking beoordelen door een bevoegde zorgverlener, ongeacht het resultaat van een app.
Kunt u huidafwijkingen voorkomen?
Niet iedere huidafwijking kan worden voorkomen. Sommige hangen samen met leeftijd, erfelijke aanleg of factoren die nog niet volledig zijn opgehelderd.
Wel kunt u praktische maatregelen nemen om uw huid te beschermen:
- Zoek de schaduw op en draag beschermende kleding wanneer de blootstelling aan uv-straling aanzienlijk is.
- Smeer blootgestelde huid in met een zonnebrandmiddel met breedspectrumbescherming en minimaal SPF 30. Breng het opnieuw aan volgens de aanwijzingen.
- Vermijd de zonnebank.
- Controleer uw huid regelmatig en vraag advies bij veranderingen die u zorgen baren.
- Krab niet aan huidgezwellen, knijp ze niet uit en probeer ze niet zelf te verwijderen.
De uv-index kan helpen om de actuele omstandigheden buiten beter te begrijpen. Schattingen van de blootstellingsduur zijn bij benadering en bieden geen garantie tegen zonnebrand of huidschade.
Lees ook meer over het kiezen en aanbrengen van zonnebrandcrème.
Veelgestelde vragen
Zijn alle huidafwijkingen gevaarlijk?
Nee. Veel huidafwijkingen zijn goedaardig. Toch kan een nieuwe of veranderende plek niet met zekerheid worden herkend op basis van alleen een algemene beschrijving. Maak een afspraak met een zorgverlener als u zich zorgen maakt.
Wat is het verschil tussen een huidafwijking en een moedervlek?
Een huidafwijking is een brede term voor een deel van de huid dat er anders uitziet of anders aanvoelt dan de omliggende huid. Een moedervlek is één soort huidafwijking. Andere voorbeelden zijn steelwratjes, cysten en zonnevlekken.
Kan een steelwratje veranderen in huidkanker?
Een bevestigd steelwratje is goedaardig. Andere huidgezwellen kunnen er echter op lijken. Laat een nieuw, veranderend, bloedend of onduidelijk huidgezwel beoordelen voordat u verwijdering overweegt.
Moeten alle huidafwijkingen worden verwijderd?
Nee. Veel bevestigde goedaardige huidafwijkingen hebben geen behandeling nodig. Verwijdering kan worden overwogen als een plek geïrriteerd raakt, klachten veroorzaakt, cosmetisch storend is of verder moet worden onderzocht.
Kan ik een huidafwijking herkennen aan een foto?
Een foto kan helpen om een huidverandering vast te leggen of om meer te leren over hoe een huidafwijking eruit kan zien. Een foto alleen is echter niet voldoende voor een betrouwbare diagnose. Een arts kan ook uw klachten, medische voorgeschiedenis en de bevindingen van het onderzoek meewegen.
Wanneer moet ik een knobbeltje onder mijn huid laten controleren?
Laat een nieuw knobbeltje beoordelen door een zorgverlener. Neem ook contact op met een arts als het knobbeltje groeit, pijnlijk wordt, hard aanvoelt of niet beweegt.
Kan een app vertellen of een huidafwijking kanker is?
Nee. Een app kan helpen bij het vastleggen van huidveranderingen en bij het bewuster omgaan met uw huid, maar kan kanker niet bevestigen of uitsluiten. Vraag professioneel advies bij een nieuwe, veranderende of anderszins zorgwekkende huidafwijking.